Schimmel in huis ?

Schimmels zijn er in vele soorten en maten. . Een schimmel is geen dier.

Ook heeft het geen wortels, stam, bladeren of bloemen, noch vaatbundels en kunnen niet - zoals planten - leven van zonlicht, koolzuur en water (fotosynthese).

Kortom een schimmel is ook geen plant. Wat is een schimmel dan wel?

Een schimmel is, zoals dat heet, een heterotroof levend organisme. Dat wil zeggen dat een schimmel niet in staat is zelf zijn organische koolstofverbindingen te maken, en is hiervoor aangewezen op andere organismen.

Schimmels komen we o.a. tegen in medicijnen, in de voedingsmiddelenindustrie en in hout.

Schimmels die we op en in hout tegenkomen, heten in de volksmond zwammen (in het Latijn: Fungi). Zwamsoorten die in Nederland voorkomen zijn o.a. (verschillende soorten van) de huiszwam, de kelderzwam, de poriënzwam, de plaatjeshoutzwam, de bruine eikezwam en het elfenbankje.

Schimmels en vocht

Schimmels en vocht gaan altijd samen. Denk maar eens aan "het weer" in uw - te nat - op zolder opgeslagen tent na een verregende vakantie in Nederland, uw nat weggelegde paraplu en de "vochtplekken" in een minder goed geventileerde doucheruimte. Allemaal schimmels.

Zwammen doorlopen de volgende levensstadia:

• Sporen
• Hyfen (schimmeldraden)
• Mycelium (massa hyfeb)
• Vruchtlichaam

Het vruchtlichaam produceert uiteindelijk weer sporen die zich verplaatsen door luchtstromingen, insecten en transport van goederen. De sporen zijn bolvormige deeltjes die met het blote oog niet waarneembaar zijn. Als de sporen op een voor schimmelgroei gunstige plaats terechtkomen, gaan ze kiemen en de levenscyclus begint weer opnieuw.

Klachten over zwambesmetting in Nederland betreffen voornamelijk de huiszwam (Serpula Lacrymans) en de kelderzwam (Coniophora Puteana). Hoewel beide schimmelsoorten hout in woningen en andere gebouwen aantasten, is de huiszwam de meest gevreesde omdat deze de grootste materiële en financiële schade veroorzaakt.

Zwambesmetting wordt veroorzaakt door soms moeilijk te traceren vochtproblemen. Een vochtprobleem bij de buren kan zelfs het probleem zijn. Soms is er sprake van meerdere oorzaken tegelijk, soms van huishoudkundige aard, soms van bouwtechnische aard. Bij waterhuishoudkundige problemen moet u denken aan lekkages, capillair optrekkend vocht of een ongewenste stijging van het grondwaterniveau.

Bouwtechnische aard kan vaak worden vertaald als slechte ventilatie en verkeerd aangebrachte isolatie. Ongeveer 80% van de vochtproblemen ontstaat in of in de nabijheid van kruipruimtes. Vaak is gebleken dat achtergelaten bouwafval en ander afval in kruipruimtes een ideale bron is voor een zwambesmetting.

Hout

Hout bestaat uit drie belangrijke componenten: cellulose, hemicellulose en lignine. Deze componenten zijn "de lijm" in het hout ofwel het cement tussen de stenen. Hout bevat altijd een zekere hoeveelheid water.

Dit water zit stevig gebonden in celwanden als een dunne laag tussen de celluloselagen. Bewerkt hout wat goed is gedroogd heeft een absolute vochtigheid van 15% tot 18%. Hout neemt in de praktijk voortdurend water op en staat weer water af, afhankelijk van omgevingstemperatuur en relatieve vochtigheid.

Het houtrotproces

Door de huiszwam worden twee belangrijke houtcomponenten, cellulose en hemicellulose, omgezet. De hyfen van de zwam dringen het hout binnen en scheiden allerlei enzymen uit. Met behulp van deze enzymen worden cellulose en hemicellulose omgezet in kooldioxide en water waarbij energie vrijkomt. Hout wordt gevoelig voor besmetting door de huiszwam vanaf een absolute houtvochtigheid van 20%. De echte huiszwam maakt hiermee een uitzondering t.o.v. andere zwammen.

De meeste zwammen hebben een voorkeur voor een houtvochtigheid tussen 25% en 35%. Houtrot is te ondescheiden in wit-, bruin- en zachtrot. Bij witrot worden de cellulose en de hemicellulose tegelijk met de lignine aangetast. Vervolgens verbleekt het hout en krijgt een vezelige structuur.

De oorzaak van zwamaantasting

Oorzaken van beginnende zwam :

Optrekkend vocht.

Te natte funderingsmuren.

Condensvorming op de balkenlaag en houten vloerdelen.

Onvoldoende ventilatie en dode hoeken.

Natte kruipruimten met resthout.